Swędzenie, uczucie piasku pod powiekami – to może być zespół suchego oka!

oko-kropleOczy pieką, swędzą i masz wrażenie, że są zmęczone? Lepiej nie bagatelizować tych objawów. To może być zespół suchego oka. Dotyka on zwłaszcza miłośników komputerów czy telewizji i osoby przebywające na mocnym słońcu lub wietrze. Objawy wzmagają się także za sprawą klimatyzacji, alergii, soczewek kontaktowych, smogu, dymu papierosowego. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Zespół suchego oka może być spowodowany małą ilością łez albo ich nieodpowiednim składem. Gałka oczna jest przez to niedostatecznie nawilżona, co powoduje dyskomfort. Choroba bywa bardzo uciążliwa, ponieważ utrudnia widzenie, a przez to – podejmowanie codziennych czynności. Według różnych badań cierpi na nią nawet co trzecia osoba. Dolegliwość ta dotyczy aż 50% ludzi noszących soczewki kontaktowe.

Potrzebne łzy

Zdrowe oko produkuje 1,5–2 ml łez na dobę (w przypadku podrażnienia ta ilość może się podwoić). Łzy uwalniają się w niewielkich ilościach co 5–12 sekund. Zdarza się jednak, że jest ich mniej. Wówczas oko staje się suche, swędzi lub piecze i pojawia się dyskomfort. Zmniejszenie ilości łez może być spowodowane przyjmowaniem niektórych leków (np. psychotropowych, antykoncepcyjnych albo tych stosowanych przy schorzeniach reumatycznych i kłopotach z przemianą materii) bądź zbyt rzadkim mruganiem (np. wskutek zapatrzenia się w ekran telewizora).

Do niedoboru łez przyczyniają się także: wiek, zmiany hormonalne związane z menopauzą oraz wspomniane wcześniej czynniki zewnętrzne (np. wiatr, klimatyzacja). O tym, czy przyczyną suchego oka jest niedobór łez, możemy się przekonać podczas badania u okulisty.

Ilość wydzielanych łez ocenia się za pomocą specjalnych paseczków z milimetrową podziałką, które zakłada się pod dolną powiekę. Po 5 minutach usuwa się pasek i odczytuje wynik. Jeżeli pacjent „wypłacze” mniej niż 5 mm, łez jest za mało.

30402691_xxl

W takiej sytuacji stosuje się tzw. sztuczne łzy. Są to specjalne krople zawierające substancje nawilżające, m.in. glicerynę i kwas hialuronowy. Warto wybierać preparaty bez konserwantów – pozwoli to uniknąć reakcji alergicznej. Zalecane są również krople w pojedynczych ampułkach, dające gwarancję sterylności. Sztuczne łzy stosuje się mniej więcej co 2 godziny, a pacjenci są na nie skazani do końca życia. Ulgę przynoszą również: zażywanie witaminy A, nawilżanie powietrza i noszenie okularów ochronnych.

W zaawansowanych fazach choroby podejmuje się leczenie, które polega na zablokowaniu odpływu łez z oka. Do punktów łzowych zakłada się specjalne zatyczki z żelu, który pęcznieje i zatyka przewód łzowy. Po kilku latach żel ulega biodegradacji, więc konieczne jest ponowne wykonanie zabiegu. Punkty łzowe można też zamknąć na stałe w trakcie zabiegu laserowego.

Skład łez ma znaczenie

Tak zwany film łzowy składa się z trzech warstw, a każda z nich ma znaczenie dla zdrowia i kondycji oczu. Zewnętrzna warstwa (tłuszczowa, produkowana przez gruczoły Meiboma) zabezpiecza łzy przed odparowywaniem. Warstwa środkowa (wodna) odżywia i nawilża oczy, zapewniając im komfort. Warstwa wewnętrzna ma za zadanie utrzymanie łez na powierzchni oka. Nieprawidłowości w którejkolwiek warstwie przyczyniają się do powstawania zespołu suchego oka.

Jakość łez ocenia się podczas specjalnego badania. Zabarwia się je żółtopomarańczowym barwnikiem, następnie pacjent zaczyna mrugać. Jeżeli zabarwione łzy utrzymują się na powierzchni oka przez ok. 10 sekund – wszystko jest w porządku. Jeśli jednak na kolorowej warstwie pojawiają się przerwy i pęknięcia, świadczy to o nieprawidłowościach. Również w tym przypadku leczenie polega na podawaniu sztucznych łez.

Często zdarza się, że problemy ze składem łez spowodowane są uszkodzeniem gruczołów Meiboma (odpowiedzialnych za powstawanie warstwy tłuszczowej). Mogą się one zatkać wydzielanym przez siebie tłuszczem albo wydzielać go w nieprawidłowych ilościach. Wówczas pomaga systematyczne oczyszczanie brzegów powiek (np. jałowymi chusteczkami).

Zespołu suchego oka nie należy bagatelizować. Postępujące wysuszenie rogówki może bowiem doprowadzić do pogorszenia ostrości wzroku i zamglonego widzenia.