Nie rozleniwiaj szarych komórek. Ćwicz pamięć!

5434301_xlZawsze miałam doskonałą pamięć. Przez kilkadziesiąt lat pracowałam w bibliotece i koleżanki śmiały się, że jestem chodzącym spisem inwentarzowym, bo często potrafiłam z pamięci podać długi ciąg liczb przypisany danej książce – wspomina 65-letnia pani Alicja. – Od pewnego czasu zaczęłam martwić się swoim stanem: coraz trudniej było mi zapamiętać nowe informacje, nie potrafiłam skupić się na kilku czynnościach. Kiedyś umiałam gotować i jednocześnie rozmawiać z przyjaciółką. Ostatnio skończyło się to przypaleniem ziemniaków i kipiącą zupą. Zaczęłam panikować. Wyobrażałam sobie, że to początki demencji albo nawet alzheimera – tłumaczy.

Szczęśliwie się złożyło, że na uniwersytecie trzeciego wieku, do którego uczęszcza pani Alicja, wykład miał lekarz geriatra. – Po zajęciach poprosiłam o konsultację i umówiłam się na badania: tomografię komputerową, badania krwi, tarczycy. Wyniki okazały się znakomite – mówi seniorka. Lekarz stwierdził, że to zwyczajne, pojawiające się z wiekiem problemy fizjologiczne. Uspokoił panią Alicję i zalecił ćwiczenia poprawiające pamięć.

– W pewnym wieku nie da się uniknąć stopniowego zapominania. Osoby starsze mogą mieć problemy z przyswajaniem nowych wiadomości, podzielnością uwagi. Gdy te objawy zaczynają niepokoić, warto skonsultować się z lekarzem – wyjaśnia dr Krzysztof Czarnobilski, geriatra.

Wraz z wiekiem pamięć zaczyna szwankować, ponieważ maleje liczba połączeń (tzw. synaps) między neuronami. Gorzej działa także tzw. otoczka mielinowa, izolująca włókna, którymi przepływają impulsy elektryczne między komórkami nerwowymi. To powoduje, że przetwarzanie informacji jest wolniejsze. – Jeżeli problemy z pamięcią utrudniają codzienne funkcjonowanie, konieczne może okazać się leczenie farmakologiczne. Wszystkim zalecany jest jednak wysiłek intelektualny – dodaje dr Czarnobilski.

Osobom starszym zaleca się rozwiązywanie krzyżówek, łamigłówek, rebusów czy kakuro (krzyżówki numeryczne). – Trzeba wyszukać taką formę aktywizowania mózgu, która będzie nam sprawiać przyjemność: to może być haftowanie gotowych znaków, czytanie książek. Zamiast robienia listy zakupów postarajmy się zapamiętać przynajmniej część produktów do kupienia – radzi lekarz.

Z treningiem mózgu jest trochę jak z aktywnością fizyczną. Jednorazowe zrywy niewiele pomogą. Działania powinny być systematyczne, a w celu osiągnięcia lepszych rezultatów – różnorodne. Przykładowe ćwiczenia prezentujemy w ramce.

Trening umysłu to jedno, jednak dla prawidłowego funkcjonowania mózgu duże znaczenie ma także nasza aktywność społeczna, ruch i dieta. – Istotne są rozmowy z sąsiadem, rodziną, codzienne spacery, odpowiadanie na dziesiątki pytań wnucząt czy prawnucząt – radzi geriatra. – Pozornie błahe czynności utrzymują mózg w stanie aktywności – dodaje.

Dla dobrej pracy mózgu powinniśmy dostarczać mu niezbędnych składników, np. nienasyconych kwasów tłuszczowych. Spowalniają one procesy miażdżycowe w obrębie tkanki nerwowej. Źródłem kwasów są ryby, orzechy i oleje roślinne. Dla zachowania prawidłowych funkcji układu nerwowego niezbędne są też witaminy z grupy B oraz magnez, selen, cynk, potas i żelazo. Seniorzy powinni raczej zrezygnować z tłustych potraw i białego pieczywa. Znacznie lepiej sprawdzi się chleb pełnoziarnisty czy chude, gotowane lub grillowane mięso.

Osobom starszym zaleca się również zerwanie z rutyną, bo ta usypia mózg. Proste czynności pozwalają go aktywować. Może to być mycie zębów lewą ręką, przestawienie w szufladach rzeczy, których często używamy, zamknięcie oczu w trakcie brania prysznicu, pójście do sklepu inną trasą niż zwykle, słuchanie muzyki czy wąchanie ulubionych kwiatów. Podane przykłady to tzw. neurobionik, czyli aerobik dla mózgu, nowa metoda opracowana przez dwóch angielskich naukowców, mająca na celu utrzymanie zdrowia i sprawności umysłu przy maksymalnym wykorzystaniu zmysłów oraz pamięci przestrzennej. Pozwala ćwiczyć pamięć i dłużej zachować jej sprawność.

U zdrowych osób starszych problemy z pamięcią nie powinny postępować gwałtownie. Problemy z przypomnieniem sobie nazwiska czy miejsca, w którym zaparkowaliśmy samochód, zdarzają się w każdym wieku. Zaniepokoić powinny dopiero zaburzenia orientacji, myślenia, liczenia czy problemy z mową. Mogą to być objawy demencji.

Pierwsze objawy choroby pojawiają się jeszcze przed 60. rokiem życia, a z czasem nasilają się. Co ważne, osoba starsza nie jest świadoma swoich niedomagań, dlatego demencję często zauważają jej bliscy. Senior stara się raczej zaradzić zaburzeniom: zapisuje informacje, prowadzi kalendarz, ustawia przypomnienia w telefonie. Czujność najbliższych powinno wzbudzić zapominanie przez osobę starszą rzeczy, które kiedyś miały dla niej duże znaczenie (np. podlanie ulubionych kwiatów, odwiedziny u przyjaciółki).

Innym objawem demencji są zmiany nastroju: większa drażliwość, nieumiejętność panowania nad emocjami. Jeżeli osoba cierpliwa i trzymająca nerwy na wodzy wybucha nagle złością, płaczem lub wręcz okazuje agresję, może to być oznaka choroby. Zdarza się, że osoby z demencją zmieniają dotychczasowy styl życia, rezygnują z pasji i przyzwyczajeń. Kolejnym objawem są zaburzenia mowy i niemożność wykonywania czynności, które wcześniej nie sprawiały kłopotu (np. sprzątanie czy sznurowanie butów).

Demencję leczy się farmakologiczne. Odpowiednio dobrane leki poprawiają jakość życia i umożliwiają nawet normalne funkcjonowanie. Chorzy zaczynają znów robić zakupy, logicznie odpowiadać na pytania i uczestniczyć w życiu rodzinnym.

Rozruszaj pamięć! Oto przykładowe ćwiczenia:

narysuj-domek-bez-odrywania-olowka

 

 

 

 

 

 

1. Narysuj domek, nie odrywając długopisu od kartki. Każda linia może być narysowana tylko raz.

2. Weź kartkę i długopis. Przyjrzyj się wyrazom zapisanym poniżej i zakryj je. Sprawdź, ile z nich uda Ci się zapamiętać.

  • Szafa, akumulator, Lewandowski, rozentuzjazmowany, kot, poniedziałek, burza, przedszkole, kwiaty, jezioro, Francja, mikrofalówka, niebieski, radość
  • Wyrazów było 14. Jaki jest Twój wynik? Nawet jeżeli udało Ci się zapamiętać niewiele, nie przejmuj się. Powtarzaj podobne ćwiczenia regularnie – zobaczysz postępy!

3. Policz od 1 do 20 co 3, tzn.: 3, 6, 9 itd.

4. Wystukuj lewą ręką rytm wybranej piosenki, jednocześnie zapisując prawą słowa piosenki „Wlazł kotek”. Ćwiczysz w ten sposób podzielność uwagi.

5. Ze słowa „MATEMATYKA” można ułożyć przynajmniej 10 innych wyrazów. Potrafisz je wskazać? Możliwe jest przestawianie kolejności liter. Liczą się tylko słowa w mianowniku liczby pojedynczej występujące w słowniku lub czasowniki w formie bezokolicznika. A ile słów potrafisz ułożyć ze słów „ONOMATOPEJA”, „RZECZPOSPOLITA”?

6. Dokończ następujące ciągi liczb:

  • 12 24 36 ………………………………………………..
  • 26 23 20 17 14 11…………………………………..
  • 5 9 13 17 21 25 29………………………………….
  • 1 2 4 8 16 32 64……………………………………..
  • 800 400 200 100 50……………………………….

7. W ciągach liter ukryte są słowa. Spróbuj znaleźć ich jak najwięcej w ciągu 30 sekund.

  • amebaranawelekolikostrebetunaxade
  • kawanamerosłodyczewerekunilopawe
  • wesokilogramxerytodoniczkaderyfroiu
  • cropaleniznalodquiternetuopioutyweroiy
  • anakondarohikanalizacjasodakopotas

8. Dopisz imiona znanych osób:

  • …………………………       Nobel
  • …………………………       Wałęsa
  • …………………………       Mickiewicz
  • …………………………       Gierek
  • …………………………       Dymna
  • …………………………       Sośnicka
  • …………………………       Boniek
  • …………………………       Kwaśniewski
  • …………………………       Kwaśniewska
  • …………………………       Szymborska
  • …………………………       Kamil-Norwid
  • …………………………       Picasso
  • …………………………       Wojewódzki

9. Zmieniając jedną literę w wyrazie „KORA”, uzyskamy np. wyrazy „KOZA” lub „KURA”. Zmień jedną literę w każdym z podanych wyrazów, aby stworzyć nowy:

  • GAZETA
  • WANDA
  • BARAN
  • PASZA
  • PODATEK
  • WRÓŻBA
  • BĄK
  • KAWAŁ
  • WRÓŻKA
  • BARKA

10. Policz, ile trójkątów widzisz na poniższym rysunku.
ile-widzisz-trojkatow

Odpowiedź: 15